Văn hóa bóng đá khắp thế giới

TABLE OF CONTENTS

Bóng đá là cùng một trò chơi ở mọi nơi — cùng luật, cùng sân, cùng 90 phút. Nhưng cách người ta xem, ăn mừng và nói về nó lại hoàn toàn khác nhau tùy từng quốc gia.

Lịch sử ngắn gọn của bóng đá

Trước khi đi sâu vào các nền văn hóa, hãy điểm qua dòng thời gian về cách môn chơi này lan ra khắp thế giới:

Thời kỳ	Điều gì đã xảy ra
Thế kỷ 3 TCN	Cuju (蹴鞠) xuất hiện ở Trung Quốc — một trò chơi đá quả bóng da qua tấm lưới tơ. FIFA công nhận đây là hình thức bóng đá sớm nhất.
Thế kỷ 12–14	Bóng đá dân gian bùng nổ khắp nước Anh — cả làng đối đầu trong những trận hỗn loạn, bạo lực gần như không có luật lệ. Các vị vua liên tục tìm cách cấm nó.
1863	Hiệp hội Bóng đá (Football Association) ra đời tại quán Freemasons’ Tavern ở London. Bộ “Luật bóng đá” chính thức đầu tiên được ban hành, tách bóng đá hiệp hội khỏi bóng bầu dục.
1904	FIFA được thành lập tại Paris.
1930	World Cup đầu tiên ở Uruguay — 13 đội, một nhà vô địch.
2026	World Cup mở rộng lên 48 đội, lần đầu tiên do ba quốc gia đồng đăng cai: Mỹ, Canada và Mexico.

Các luật lệ đi theo những thủy thủ, thương nhân và công nhân đường sắt người Anh. Nhưng mỗi quốc gia tiếp nhận trò chơi này đều tái định hình nó theo hình ảnh của riêng mình — và xây dựng cả một từ vựng riêng quanh nó.

Nếu bạn đang xem World Cup và cần trợ giúp với phần bình luận tiếng Anh, cẩm nang từ vựng bóng đá World Cup của chúng tôi bao gồm 50 thuật ngữ thiết yếu từ “hat-trick” đến “squeaky bum time.”

Đám đông khán giả trên khán đài trong một trận bóng đá

Argentina: Một cuộc ẩu đả đường phố được ngụy trang thành nghệ thuật

Bóng đá Argentina không phải là giải trí. Đó là chiến tranh được nghi lễ hóa.

Superclásico giữa Boca Juniors và River Plate được The Observer xếp hạng là sự kiện thể thao số 1 mà bạn nên tham dự trước khi qua đời. Nguồn gốc của nó mang tính giai cấp: Boca đại diện cho vùng bến cảng lao động La Boca; River đại diện cho các vùng ngoại ô phía bắc giàu có (biệt danh của họ là Los Millonarios).

Trước các trận derby, cổ động viên Boca đóng những quan tài bằng bìa cứng sơn sọc đỏ-trắng của River. Năm 2011, khi River lần đầu tiên bị xuống hạng trong 110 năm lịch sử, người hâm mộ Boca tràn ra đường với những quan tài giấy bồi trong một đám tang giả. Ngay cả năm 2026, những chiếc quan tài vẫn xuất hiện bên các xa lộ trước những ngày cuối tuần diễn ra Superclásico — kẻ thù phải bị chôn cất một cách tượng trưng.

Bầu không khí bên trong sân vận động là hỗn loạn: pháo sáng nhuộm cam các khán đài, tiếng hát không ngừng nghỉ suốt 90 phút, và mỗi pha vào bóng đều mang sức nặng của cả một thế kỷ lịch sử.

Ngôn ngữ trên các khán đài thuần chất Argentina. Sau khi Argentina giành quyền dự World Cup 2010, Diego Maradona nổi tiếng với câu hét “¡La tenés adentro!” (“Ông đã bị chơi khăm rồi!”) trực tiếp trên truyền hình nhắm vào những kẻ chỉ trích ông. Câu nói này đã đi vào từ điển quốc gia. Trong World Cup 2014 ở Brazil, cổ động viên Argentina chế giễu đội chủ nhà bằng cách hát “Brasil, decime qué se siente tener en casa a tu papá” (“Brazil, nói cho tôi biết cảm giác khi bố của mày ở ngay trong nhà mày là thế nào”) — theo giai điệu của Creedence Clearwater Revival. Tiếng lóng bóng đá Argentina thậm chí còn có một thuật ngữ cho bản chất của chính nó: viveza criolla — sự tinh quái lách luật đã biến “Bàn thắng của Chúa” của Maradona không thành một vụ bê bối, mà thành một báu vật quốc gia.

Brazil: Nơi bóng đá nói ngôn ngữ riêng của nó

Nếu có quốc gia nào có thể coi bóng đá là tiếng mẹ đẻ, thì đó là Brazil. Không chỉ vì năm chức vô địch World Cup — mà vì tiếng Bồ Đào Nha Brazil đã phát triển bộ từ vựng bóng đá phong phú nhất trên Trái Đất.

Chỉ riêng từ chỉ động tác “xỏ kim” (nutmeg) đã có ít nhất năm biến thể: caneta (cây bút), ovinho (quả trứng nhỏ), janelinha (cửa sổ nhỏ), rolinho (cuộn nhỏ), và sainha (váy nhỏ). Pha bấm bóng qua đầu thủ môn là một chute por cobertura (cú sút mái nhà). Pha rainbow flick là một lambreta (xe scooter). Trận đấu được mô tả bằng chính sự sáng tạo tinh nghịch mà người Brazil mang vào lối chơi của mình.

Sự sáng tạo ngôn ngữ này phản chiếu văn hóa cổ động. Người hâm mộ Brazil biến các sân vận động thành những lễ hội samba — các đội trống (baterias) từ những trường samba biểu diễn trực tiếp trước trận, và cả khán đài chuyển động theo nhịp điệu đồng bộ. Khi quốc ca vang lên, cổ động viên tiếp tục hát a cappella sau khi hệ thống loa của sân ngắt tiếng, tạo nên một bức tường âm thanh từng khiến các đội đối phương run rẩy thấy rõ.

Cổ động viên Brazil cũng có một số nghi lễ mang tính cá nhân bậc nhất trong bóng đá. Nhiều người mặc cùng một chiếc áo chưa giặt suốt cả giải đấu. Các gia đình lưu giữ những cuốn sổ lưu niệm qua nhiều thế hệ — ông bà chia sẻ những mẩu báo cắt từ năm 1958 và 1970 với đám cháu còn quá nhỏ để từng thấy Pelé thi đấu. Sau mỗi thất bại, thay vì giận dữ, người hâm mộ thường cùng nhau hát những khúc samba de saudade u sầu — một cách thương tiếc tập thể bằng âm nhạc, biến thất vọng thành cộng đồng.

Vẫn có một cuộc tranh luận dai dẳng về việc liệu bóng đá Brazil có đánh mất phần nào niềm vui ngẫu hứng của mình trước các hệ thống chiến thuật châu Âu hay không. Nhưng trên khán đài, ít nhất thì những tiếng trống không bao giờ dừng.

Anh: Nơi mọi thứ bắt đầu (và trở nên kỳ quặc)

Nước Anh đã trao cho thế giới luật lệ bóng đá. Nó cũng trao cho thế giới một số truyền thống kỳ lạ nhất của môn này.

Tại Stadium of Light của Sunderland, cổ động viên rải tro cốt của những người thân đã khuất dọc theo ven sân. Câu lạc bộ có một “khu vườn tro cốt” riêng và mỗi năm nhận được hàng chục đề nghị từ các gia đình muốn đảm bảo mối gắn bó của người thân với câu lạc bộ tồn tại mãi mãi.

Trước khi FA hệ thống hóa luật lệ vào năm 1863, bóng đá Anh là bóng đá dân gian — một trò chơi vô luật lệ, bạo lực diễn ra giữa cả các làng với gần như không có quy tắc nào. Vua Edward III đã cấm nó vào năm 1365 vì nó khiến đàn ông sao nhãng việc luyện bắn cung. Một số ít thị trấn, trong đó có Ashbourne ở Derbyshire, vẫn chơi những phiên bản cổ xưa này cho đến ngày nay.

Văn hóa cổ động hiện đại của Anh hòa trộn cũ và mới: những bài hát trên khán đài đã được truyền qua nhiều thế hệ (“You’ll Never Walk Alone” tại Liverpool, vốn được chuyển thể từ một vở nhạc kịch năm 1945 của Rodgers và Hammerstein), những màn trình diễn biểu ngữ được dàn dựng công phu, và một văn hóa cổ động viên sân khách đưa hàng nghìn người hâm mộ đi khắp đất nước mỗi cuối tuần.

Từ vựng bóng đá của Anh cũng đã lan ra toàn cầu. Bản thân từ “soccer” là tiếng Anh — một cách viết tắt theo lối lóng của “Association Football” được đặt ra tại Đại học Oxford vào những năm 1880. “Hat-trick,” “own goal,” “penalty,” và “derby” đều bắt nguồn từ tiếng Anh Anh trước khi lan ra khắp thế giới.

Tây Ban Nha: Hơn cả một câu lạc bộ

Không có sự kình địch bóng đá nào trên thế giới mang sức nặng chính trị lớn như El Clásico — Barcelona đấu với Real Madrid.

Trận đấu chia cắt Tây Ban Nha dọc theo một đường đứt gãy sâu xa hơn nhiều so với thể thao. FC Barcelona là biểu tượng của bản sắc Catalan. Phương châm của câu lạc bộ — “Més que un club” (“Hơn cả một câu lạc bộ”) — là một sự thật theo nghĩa đen: dưới chế độ độc tài của Franco (1939–1975), Camp Nou là một trong số ít nơi người Catalan có thể công khai nói tiếng mẹ đẻ và bày tỏ bất đồng chính trị. Chủ tịch câu lạc bộ, Josep Sunyol, đã bị quân của Franco xử tử năm 1936. Ngược lại, Real Madrid được coi là câu lạc bộ được chế độ ưu ái — đại sứ quốc tế của Franco.

Lịch sử này diễn ra ở mọi trận đấu. Vào đúng phút thứ 17 và giây thứ 14 của mỗi trận đấu trên sân nhà của Barcelona, đám đông hô vang “In, inde, independència!” — một sự ám chỉ đến năm 1714, năm Catalonia thất thủ trước quân Bourbon Tây Ban Nha và mất quyền tự trị chính trị. Tiếng hô này là một nghi lễ, một lời nhắc nhở đều đặn như kim đồng hồ rằng câu lạc bộ và chính nghĩa không thể tách rời.

Ở phía bên kia, bài quốc ca của đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha không có lời — một sự thỏa hiệp ngôn ngữ ở một đất nước mà các ngôn ngữ vùng miền vẫn còn mang tính chính trị nhạy cảm. So sánh điều này với quốc ca Brazil hay Argentina, sự tương phản thật nổi bật: bản sắc bóng đá của Tây Ban Nha thực sự không có lời, bởi vì chọn lời cũng có nghĩa là chọn phe.

Chiều kích ngôn ngữ ăn sâu vào tận gốc. Cổ động viên Barcelona hô bằng tiếng Catalan (“Visca Barça!”), cổ động viên Real Madrid hô bằng tiếng Tây Ban Nha Castilla (“¡Hala Madrid!”). Ngôn ngữ bạn dùng để cổ vũ chính là tuyên ngôn chính trị.

Cổ động viên vẫy cờ trong một sân vận động bóng đá

Đức: Quyền sở hữu của cổ động viên như một lối sống

Văn hóa bóng đá Đức được xây dựng trên một nguyên tắc duy nhất, được bảo vệ quyết liệt: cổ động viên là thành viên, không phải khách hàng.

Quy tắc 50+1 buộc các câu lạc bộ phải giữ ít nhất 50% cộng thêm một cổ phần quyền sở hữu, nghĩa là người hâm mộ luôn nắm quyền biểu quyết đa số. Bayern Munich có 82% thuộc sở hữu của cổ động viên. Vé mùa có thể chỉ tốn €120 — xấp xỉ giá một tấm vé một trận tại một số câu lạc bộ Premier League. Khi có đề xuất tháo bỏ quy tắc này, các chiến dịch biểu ngữ với dòng chữ “50+1 muss bleiben!” (“50+1 phải được giữ lại!”) phủ kín các sân vận động trên toàn quốc.

Biểu hiện vật chất của văn hóa này là khán đài đứng. Đức đã chống lại quy định bắt buộc mọi chỗ ngồi của UEFA, và kết quả là bầu không khí sân vận động mãnh liệt nhất châu Âu. Bức tường Vàng (Gelbe Wand) của Borussia Dortmund chứa 25.000 cổ động viên đứng — một khán đài duy nhất còn lớn hơn nhiều sân vận động nguyên vẹn. Bài hát “You’ll Never Walk Alone” gầm vang qua đó trước mỗi trận đấu, một truyền thống Dortmund chia sẻ với Liverpool nhưng được thể hiện bằng sức nặng công nghiệp, lao động đặc trưng của riêng họ.

Chủ nghĩa hoạt động của cổ động viên Đức có sức mạnh thực sự. Người hâm mộ tẩy chay các trận đấu đêm thứ Hai cho đến khi giải đấu hủy bỏ chúng. Họ đánh bại các biện pháp an ninh được đề xuất bằng những cuộc đồng loạt rời khán đài có tổ chức. FC St. Pauli, ở khu Reeperbahn của Hamburg, đã trở thành biểu tượng toàn cầu của văn hóa cổ động chống phát xít, chống phân biệt chủng tộc — được điều hành bởi những người punk, sinh viên và nhà hoạt động, những người đã biến một câu lạc bộ hạng dưới thành một biểu tượng toàn cầu.

Cụm từ “Gegen den modernen Fußball” (“Chống lại bóng đá hiện đại”) là một tiếng hô tập hợp thống nhất — cách nói vắn tắt cho việc chống lại sự thương mại hóa, giá vé tăng cao, và sự biến đổi của môn chơi thành một sản phẩm giải trí đã bị làm cho sạch sẽ vô hồn. Ở Đức, đó không chỉ là một khẩu hiệu. Đó là một phong trào đang thắng thế.

Pháp: Bóng đá và cuộc trò chuyện dang dở của nền Cộng hòa

Bóng đá Pháp không thể tách rời khỏi cuộc tranh luận đang tiếp diễn của đất nước về bản sắc, nhập cư, và ý nghĩa của việc trở thành người Pháp.

Đội tuyển quốc gia, Les Bleus, từ lâu đã khai thác tài năng từ các banlieues — những vùng ngoại ô đa sắc tộc, thường bị gạt ra bên lề, bao quanh các thành phố Pháp. Zinedine Zidane (con trai của những người nhập cư Algeria), Kylian Mbappé (cha người Cameroon, mẹ người Algeria, lớn lên ở vùng ngoại ô Bondy của Paris), và Paul Pogba (bố mẹ người Guinea) là sản phẩm của một hệ thống phát triển trẻ do nhà nước tài trợ, thuộc hàng tốt nhất thế giới — và của một xã hội thường xuyên loại trừ chính những cộng đồng đã sản sinh ra các anh hùng bóng đá của nó.

Sau khi Pháp vô địch World Cup 1998 trên sân nhà, đội bóng được ca ngợi là “black, blanc, beur” (đen, trắng, Ả Rập) — một cách chơi chữ dựa trên lá cờ ba màu. Nó được tôn vinh như bằng chứng cho sự hòa nhập thành công. Nhưng như nhà vận động chống phân biệt chủng tộc Mouloud Aounit đã lưu ý: “Các chính trị gia nghĩ rằng họ đã giải quyết mọi vấn đề nhờ bóng đá. Thực tế, hiệu ứng kéo dài chừng nào pháo hoa còn cháy.” Những cuộc bạo loạn ở banlieue năm 2005 đã phơi bày những vết nứt. Đến World Cup 2010, cũng chính đội hình đó lại bị một phần truyền thông Pháp bôi nhọ là “đồ cặn bã”.

Parc des Princes của PSG phản chiếu sự chia rẽ này: trong nhiều thập kỷ, các phe ultra cực hữu và đa sắc tộc chiếm hai khán đài riêng biệt của cùng một sân. Sau cái chết của một cổ động viên năm 2010 và án cấm sáu năm, các khán đài tái hợp dưới Collectif Ultras Paris với một khẩu hiệu mang tính hòa nhập: “La banlieue influence Paname et Paname influence le monde” — “Các banlieue ảnh hưởng đến Paris và Paris ảnh hưởng đến thế giới.”

Tiếng hô tập hợp “Allez Les Bleus!” nghe có vẻ đơn giản. Ở Pháp, không có điều gì liên quan đến bản sắc quốc gia lại đơn giản cả.

Nhật Bản: Im lặng, phục vụ và kỷ luật

Cổ động viên Nhật Bản đã khiến thế giới sửng sốt tại World Cup 2022 — không phải bằng tiếng ồn, mà bằng việc dọn dẹp. Sau mỗi trận đấu, từng nhóm cổ động viên Nhật Bản ở lại nhặt rác trên khán đài. Đó không phải là một chiêu trò quan hệ công chúng; đó là một chuẩn mực văn hóa bắt nguồn từ giá trị Nhật Bản: để lại một nơi sạch hơn lúc bạn đến.

Nhưng văn hóa bóng đá Nhật Bản còn có một mặt kỳ lạ hơn nữa. Một số câu lạc bộ J-League đã thử nghiệm những trận đấu im lặng hoàn toàn — cả trận diễn ra trong một sân vận động yên tĩnh như một hình thức phản đối hoặc thiền định. Đối với các cầu thủ khách, sự vắng bóng kỳ quái của tiếng đám đông còn khiến người ta bồn chồn hơn bất kỳ tiếng gầm hung dữ nào. Một cầu thủ nhập khẩu người Brazil mô tả nó “như chơi bóng trong một giấc mơ mà điều gì đó khủng khiếp sắp xảy ra.”

Khi cổ động viên Nhật Bản thực sự tạo ra tiếng ồn, họ làm điều đó với sự chính xác. Các nhóm cổ động có tổ chức, chịu ảnh hưởng của cả văn hóa ultra châu Âu và truyền thống J-League, thực hiện những bài hát đồng bộ do các capo dẫn dắt. Tiếng hô đặc trưng của đội tuyển quốc gia — “Nippon Ole!” — kết hợp từ tiếng Nhật chỉ nước Nhật với tiếng olé bóng đá toàn cầu, một sáng tạo liên văn hóa nắm bắt được cách Nhật Bản tiếp nhận và thích nghi những ảnh hưởng từ bên ngoài.

Trên sân, Nhật Bản đã trở thành một cường quốc chiến thuật. Những chiến thắng của họ trước Đức và Tây Ban Nha tại World Cup 2022 đến từ những cái bẫy pressing như cỗ máy và những pha phản công tàn nhẫn — không phải may mắn, mà là một hệ thống được thực thi với kỷ luật gần như hoàn hảo.

Thổ Nhĩ Kỳ: Chào mừng đến với Địa ngục

Ít trải nghiệm sân vận động nào trên Trái Đất sánh được với một đêm ở Galatasaray hay Fenerbahçe.

Sân Ali Sami Yen cũ của Galatasaray nổi tiếng với một tấm biểu ngữ chào đón các đội khách: “Welcome to Hell.” (Chào mừng đến với Địa ngục.) Nghi lễ thật đơn giản: hàng nghìn quả pháo sáng bùng lên cùng lúc, cả sân vận động rực lên sắc đỏ và vàng, và một bức tường tiếng ồn lớn đến mức gây đau đớn thể xác ập vào các cầu thủ khách khi họ bước ra khỏi đường hầm. UEFA đã nhiều lần phạt các câu lạc bộ Thổ Nhĩ Kỳ vì pháo hoa. Tiền phạt được nộp. Những ngọn lửa vẫn tiếp tục cháy.

Sự kình địch Galatasaray-Fenerbahçe chia cắt Istanbul theo địa lý — bờ châu Âu đấu với bờ châu Á — và trận derby, được gọi là Kıtalararası Derbi (Derby liên lục địa), là một trong số ít trên thế giới mà hai câu lạc bộ thực sự đến từ hai châu lục khác nhau.

Những tiếng hô không ngừng nghỉ, mang tính bộ lạc, và thường được ứng tác. Các ultra Thổ Nhĩ Kỳ tự hào về khả năng sáng tạo ca từ — lăng mạ đối thủ là một loại hình nghệ thuật, và một bài hát mới thông minh có thể trở thành huyền thoại chỉ trong một trận đấu.

Cổ động viên ăn mừng trong một sân vận động chật kín

Phần còn lại của thế giới (Điểm nhanh)

🇳🇱 Hà Lan — Oranje Legioen diễu hành đến các sân vận động trong một biển màu cam — áo, mũ, tóc giả, cờ — tràn ngập các con phố nhiều giờ trước giờ bóng lăn. Màu sắc này bắt nguồn từ Nhà Orange-Nassau. Bóng đá Hà Lan cũng đã trao cho môn thể thao này totaalvoetbal (Bóng đá tổng lực), triết lý chiến thuật biến hóa do Ajax và Johan Cruyff tiên phong vào những năm 1970.
🇲🇽 Mexico — Quê hương của La Ola (làn sóng), được phổ biến tại World Cup 1986. Các trận đấu ở Mexico mang tính đa thế hệ: ông bà, cha mẹ và con cái cùng đến xem. Một cầu thủ giữ bóng rườm rà bị gọi là chupón (núm vú giả) — một phần của bộ từ vựng tiếng lóng bóng đá phong phú chẳng kém bất kỳ nơi nào trong thế giới nói tiếng Tây Ban Nha.
🇮🇹 Ý — Từ forza (“sức mạnh”) định hình văn hóa bóng đá Ý. “Forza Azzurri!” vang vọng khắp các sân vận động và quảng trường trong mỗi trận đấu của đội tuyển quốc gia. Ý đã trao cho môn thể thao này nghệ thuật chịu đựng phòng ngự — bốn chức vô địch World Cup được xây dựng trên đó — và một số màn tifo ultra công phu bậc nhất châu Âu.
🇿🇦 Nam Phi — Vuvuzela, chiếc kèn nhựa làm nên âm thanh của World Cup 2010, vẫn là biểu tượng của văn hóa bóng đá châu Phi. Chưa từng có giải đấu nào có âm thanh giống như vậy.
🇨🇦 Canada — Lấy cảm hứng từ Borussia Dortmund, các nhóm cổ động Canada tổ chức những cuộc diễu hành đường phố đến sân vận động với trống và pháo sáng. Bóng đá đã là môn thể thao được trẻ em Canada chơi nhiều nhất; một số nhà phân tích dự đoán nó sẽ vượt qua khúc côn cầu trong vòng một thế hệ.
🇨🇳 Trung Quốc — Trong khi đội tuyển nam quốc gia chật vật, Cun Chao (Siêu giải làng) ở Quý Châu đã trở thành một hiện tượng cơ sở. Cái tên — 村超 — đã nói lên tất cả: bóng đá làng, được coi trọng chẳng kém bất kỳ giải chuyên nghiệp nào.

Toàn cầu hóa có đang xóa bỏ sự đa dạng văn hóa của bóng đá?

Có một cuộc tranh luận thực sự trong giới bóng đá: liệu những nền văn hóa bóng đá khác biệt có đang biến mất?

Lập luận này có lý. Dù bạn xem một trận đấu ở Lisbon, Manchester, São Paulo hay Tokyo, hình học chiến thuật trông ngày càng giống hệt nhau — cùng những tác nhân pressing, cùng những hậu vệ biên đảo cánh, cùng những giáo trình huấn luyện ở học viện. Sự ngẫu hứng và hỗn loạn từng mang lại hương vị riêng cho mỗi nền văn hóa bóng đá đang bị làm phẳng đi.

Nhưng văn hóa không chỉ sống trên sân cỏ. Nó sống trên khán đài, trên những con phố trước trận đấu, trong những bài hát được truyền qua các thế hệ — và trong những từ ngữ mà mỗi quốc gia dùng để mô tả cùng một trận đấu. Một pha xỏ kim ở Brazil là caneta (cây bút). Ở Argentina, nó là caño (cái ống). Ở Anh, nó được đặt tên theo hạt nhục đậu khấu — một loại gia vị từng bị pha trộn gian dối với những viên gỗ giả. Cùng một hành động, ba cách nhìn hoàn toàn khác nhau. Bóng đá, giống như bất kỳ ngôn ngữ nào, chống lại sự dịch nghĩa trực tiếp.

Người Hà Lan vẫn sẽ diễu hành trong màu cam. Cổ động viên Nhật Bản vẫn sẽ dọn dẹp sân vận động. Cổ động viên Barcelona vẫn sẽ hô vì độc lập lúc 17:14. Các ultra Argentina vẫn sẽ đóng những chiếc quan tài của họ.

Linh hồn của môn chơi đang chịu áp lực. Nhưng nó vẫn chưa đầu hàng.