Những Điều Không Nên Dịch
TABLE OF CONTENTS
Không phải mọi thứ đều nên được dịch. Hãy tìm hiểu những yếu tố nào cần giữ nguyên ngôn ngữ gốc để đảm bảo sự rõ ràng, chuyên nghiệp và ý nghĩa trong giao tiếp quốc tế của bạn.
Tên thương hiệu và nhãn hiệu
Không bao giờ dịch tên công ty, tên sản phẩm hoặc nhãn hiệu đã đăng ký. Đây là những danh tính pháp lý cần được giữ nhất quán trên toàn cầu.
Giữ nguyên: Apple, Microsoft, Google, iPhone, Windows, Gmail
Lý do: Bảo vệ pháp lý, nhận diện thương hiệu và yêu cầu về nhãn hiệu
Ngoại lệ: Một số thương hiệu tạo phiên bản địa phương cho thị trường cụ thể (như Coca-Cola sử dụng ký tự Trung Quốc), nhưng đây là chiến lược thương hiệu có chủ đích, không phải dịch thuật.
Tên riêng và chức danh
Tên của con người được giữ nguyên ở mọi ngôn ngữ, kể cả khi chúng có ý nghĩa trong ngôn ngữ gốc.
Giữ nguyên: John Smith, Maria Garcia, Zhang Wei, Ahmed Hassan
Không dịch: Kể cả những tên có ý nghĩa rõ ràng như “John” (Chúa nhân từ) hoặc “Victoria” (chiến thắng)
Chức danh chuyên môn: Giữ nguyên các chức danh công việc đặc thù không có tương đương chính xác: “Chief Revenue Officer”, “Product Manager”, “DevOps Engineer”
Thuật ngữ kỹ thuật không có tương đương
Nhiều thuật ngữ kỹ thuật, khoa học và kinh doanh không tồn tại ở mọi ngôn ngữ hoặc đã trở thành phổ biến toàn cầu.
Thuật ngữ CNTT: API, SSL, HTTP, URL, SEO, CRM, SaaS
Thuật ngữ khoa học: DNA, pH, tọa độ GPS
Khái niệm kinh doanh: ROI, KPI, B2B, startup, freelancer
Lý do giữ nguyên: Các chuyên gia trong ngành trên toàn thế giới đều sử dụng những thuật ngữ tiếng Anh này. Dịch ra sẽ gây nhầm lẫn.
Danh từ riêng và tên địa lý
Hầu hết tên địa điểm, tên tổ chức và các tham chiếu cụ thể đều giữ nguyên dạng gốc.
Địa danh: New York, Silicon Valley, Wall Street, Oxford University
Tổ chức: NATO, UNESCO, MIT, Harvard Business School
Sự kiện: Super Bowl, Olympic Games, World Cup
Ngoại lệ: Một số thành phố có tên gọi đã được dịch (London/Londres, Munich/München), nhưng hãy sử dụng phiên bản mà khán giả của bạn nhận biết.
Thuật Ngữ Pháp Lý và Tài Chính
Các khái niệm pháp lý thường không thể chuyển đổi giữa các hệ thống pháp luật khác nhau. Thuật ngữ tài chính có thể mang ý nghĩa quy định cụ thể.
Thuật ngữ pháp lý: LLC, bản quyền, bằng sáng chế, common law, due process
Thuật ngữ tài chính: 401(k), IBAN, mã SWIFT, hồ sơ SEC
Thuật ngữ chính phủ: Social Security, Medicare, Thẻ Xanh (Green Card)
Lý do: Đây là những hệ thống cụ thể không tồn tại ở mọi nơi. Việc dịch thuật sẽ làm mất ý nghĩa của chúng.
URL và Mã Lập Trình
Địa chỉ web, mã lập trình và các thông số kỹ thuật cần được giữ nguyên như bản gốc.
Không bao giờ dịch: URL trang web, địa chỉ email, đường dẫn tệp, tên biến
Đoạn mã: Ngôn ngữ lập trình sử dụng từ khóa tiếng Anh
Phần mở rộng tệp: .pdf, .docx, .html
Lý do: Dịch thuật sẽ làm mất hoàn toàn chức năng.
Đơn Vị Đo Lường và Tiêu Chuẩn
Một số đơn vị đo lường và tiêu chuẩn nên giữ nguyên kèm theo giải thích.
Giữ nguyên kèm giải thích:
- “5 feet 10 inches (178 cm)”
- “$50,000 USD (khoảng €42,000)”
- “Size Medium (EU size 38)”
Tiêu chuẩn ngành: ISO 9001, tuân thủ GDPR, được FDA phê duyệt
Thuật Ngữ Nước Ngoài Đã Được Thừa Nhận
Một số từ nước ngoài đã trở thành tiêu chuẩn trong kinh doanh quốc tế hoặc được hiểu rộng rãi.
Thuật ngữ kinh doanh: Kaizen, feng shui, safari, fiesta, siesta
Thuật ngữ ẩm thực: Sushi, pizza, croissant, taco
Thuật ngữ văn hóa: Yoga, karma, kindergarten
Lý do: Dịch thuật sẽ làm mất ý nghĩa văn hóa và sự nhận diện.
Tài Liệu Tham Khảo Học Thuật và Nghiên Cứu
Tên tạp chí học thuật, phương pháp nghiên cứu và thuật ngữ chuyên ngành thường được giữ nguyên ngôn ngữ gốc.
Giữ nguyên bản gốc:
- Tên tạp chí: “Nature,” “Science,” “Harvard Business Review”
- Bằng cấp: “PhD in Computer Science,” “MBA,” “MSc”
- Thuật ngữ nghiên cứu: peer review, double-blind study, meta-analysis
Khi Nào Nên Thêm Giải Thích
Đôi khi bạn cần giữ nguyên thuật ngữ gốc nhưng bổ sung ngữ cảnh để làm rõ:
Định dạng: “Thuật ngữ gốc (giải thích ngắn gọn)” Ví dụ:
- “GDPR (quy định bảo vệ dữ liệu của châu Âu)”
- “Kế hoạch hưu trí 401(k)”
- “NHS (hệ thống y tế quốc gia của Vương quốc Anh)“
Chiến Lược Dịch Thuật Thông Minh
Đối với các tài liệu chuyên nghiệp, hãy sử dụng OpenL Translate, công cụ tự động nhận diện những gì nên và không nên dịch, giúp bạn tránh những sai sót tốn kém đồng thời giữ nguyên tính toàn vẹn của tài liệu.
Lưu ý: Một bản dịch tốt phải giữ được ý nghĩa và chức năng. Đôi khi, lựa chọn tốt nhất là không dịch.
